De leeslijst van 2025

1. Simon Sebag Montefiore, ‘Jerusalem. The Biography.’ London, 2020 [2011].

2. Martin Gilbert, ‘The Routledge Historical Atlas of Jerusalem’. New York, 2009 [1977].
 
3. Patricia Lasoen, ‘Een zachte, wrede, okerbruine dood’. Brussel & Den Haag, 1975. Gedichten. ‘De tijd staat voor sommigen stil’ heb ik overgeschreven. Prachtig gedicht!
 
4. Patricia Lasoen, ‘De wanhoop van Petit Robert’. Baarn, 1993.
 
5. J. Meijer, ‘De zoon van een gazzen. Het leven van Jacob Israël de Haan. 1881 – 1924’. Amsterdam, 1967.
 
6. Jacob Israël de Haan, ‘Jerusalem’. Amsterdam, 1921.
 
7. Karène Sanchez Summerer, Lucia Admiraal (eds.) en Karstian Oudman, ‘The multiple lives of
Jacob Israël de Haan. The Palestine years (1919 – 1924). Groningen, 2024.
 
8. Hollands Maandblad 2025 – 1. Nummer 926. Amsterdam, 2025.
 
9. Gerrit Achterberg, ‘Ballade van de gasfitter’. In Ons Erfdeel. Jaargang 19, 1976. Sonnet XI wijkt af van de eerste versie van het gedicht in Maatstaf (1953).
 
10. Anne Provoost, ‘Decem. Ongelegenheidsgedichten voor asielverstrekkers’. Amsterdam, Antwerpen, 2024.
 
11. Ingmar Heytze, ‘Postkamer’. Amsterdam, 2025. Een aantal gedichten kende ik al. Die had Heytze voorgelezen op 9 december 2024 toen hij optrad in De Baank in Leunen, georganiseerd door het Literair Café Venray en de Adelbertvereniging Venray. Ondergetekende las bij die gelegenheid zijn gedicht ‘De bron’ voor.
 
12. Douglas Dunn, ‘Elegies’. London, 1985. Klaag- of treurzangen geschreven naar aanleiding van het overlijden van Dunns echtgenote. Een collectie die veel momenten van ontroering oproept.
 
13. ‘Overgang. 25 Jaarwisselingsgedichten van het Letterkundig Centrum Limburg’. Echt, 2024.
 
14. Jan Fontijn, ‘Onrust. Het leven van Jacob Israël de Haan’. Amsterdam, Antwerpen, 2015.
 
15. Alicja Gescinska, ‘De gezichtslozen’. Amsterdam, 2025.
 
16. ‘De Parelduiker’. Jaargang 29. 2024. Nummer 5.
 
17. Howard M. Sachar, ‘A History of Israel from the Rise of Zionism to our Time’. New York, 2016 [1976].
 
18. Alois Brandl, ‘S.T. Coleridges Notizbuch aus den Jahren 1795 – 1798. Nach der Originalhandschrift im Britischen Museum zum erstenmal vollständig herausgegeben von A. Brandl. Sonderabdruck aus dem Archive für das Studium der neueren Sprachen, Bd XCVII, Heft 3/4’. Braunschweig, 1896.
 
19. Wim Brands, ‘Inslag’. In ‘Verzamelde gedichten’. Amsterdam, 2017.
 
20. Paul Cheshire, ‘ “I lay too many Eggs”: Coleridge’s “Ostrich Carelessness” and the Problem of Publication’. In ‘The Coleridge Bulletin, New Series 23’. Bristol, 2004.
 
21. Jan de Hond, ‘Verlangen naar het Oosten. Oriëntalisme in de Nederlandse cultuur ca. 1800 – 1920’. Leiden, 2008.
 
22. Sander Kollaard, ‘Einde verhaal’. Amsterdam, 2025.
 
23. Florian Bissig, ‘Samuel Taylor Coleridge. Biografie’. Zürich, 2022. Duitstalige biografie.
 
24. Samuel Taylor Coleridge, ‘Ín Xanadu. Gedichte Englisch – Deutsch. Deutsch von Florian Bissig’. Zürich, 2022.
 
25. Bernard Dewulf, ‘Naar het gras’. Amsterdam, Antwerpen, 2019 [2018].
 
26. Gerwin van der Werf, ‘De krater’. Amsterdam, 2025.
 
27. Leslie A. Marchand, ‘Byron. A Biography. Volume I’. New York, 1957.
 
28. Stanley Buchtal en Bernard Comment (Eds.), ‘fragments. Poems, Intimate Notes, Letters by Marilyn Monroe’. New York, 2012 [2010].
 
29. ‘The Coleridge Bulletin, New Series 31. Summer 2008’. Bristol, 2004.
 
30. Leslie A. Marchand, ‘Byron. A Biography. Volume II’. New York, 1957.
 
31. Sebastienne Postma, ‘Trappen’. Amsterdam, Antwerpen, 2015.
 
32. ‘Onverwachte ontmoetingen. De mooiste Gedichtverstrippingen uit poëzietijdschrift Awater. Samengesteld en ingeleid door Thomas Möhlmann’. Rotterdam, 2018.
 
33. Antony Peattie, ‘The Private Life of Lord Byron’. London, 2019.
 
34. Leslie A. Marchand, ‘Byron. A Biography. Volume III’. New York, 1957.
 
35. David Ellis, ‘Byron in Geneva. That Summer of 1816’. Liverpool, 2011.
 
36. Keir Davidson, ‘O Joy for me! Samuel Taylor Coleridge and the Origins of Fellwalking in the Lake District 1790 – 1802’. London, 2018. Coleridges avonturen in Cumbria. Het boek riep herinneringen op aan mijn eigen looptochten in het Lake District in 2015 en 2017.
 
37. Saskia de Coster, ‘Pink Lady. Een wandeling’. Amsterdam, 2025.
 
38. Hans Hagen, ‘De zakdoekjesboom. Een wandeling’. Amsterdam, 2025.
 
39. Jon Mee, ‘Romanticism, Enthusiasm and Regulation. Poetics and the Policing of Culture in the Romantic Period’. Oxford, 2003.
 
40. Robert Gambles, ‘Escape to The Lakes. The First Tourists’. Carlisle, 2011.
 
41. Tim Fulford (ed.), ‘The New Cambridge Companion to Coleridge’. Cambridge, 2023.
 
42. Karl-Heinz Frieser, ‘Blitzkrieg-Legende. Der Westfeldzug 1940’. Berlin/Boston, 2021 [1995].
 
43. Luz, ‘Zwei weibliche Halbakte’. Berlin, 2025.
 
44. Janine Barchas, Isabel Greenberg, ‘The Novel Life of Jane Austen. A Graphic Biography’. New York, 2025.
 
45. Detlev van Heest, ‘De verzopen katten en de Hollander’. Amsterdam, 2010.
 
46. Valerie Purton, ‘A Coleridge Chronology’. Basingstoke, London, 1993.
 
47. Esther Jansma, ‘we moeten “misschien” blijven denken’. Amsterdam, 2025. De laatste gedichten.
 
48. Clara Eggink, ‘De rand van de horizon’. Amsterdam, 1994. Gedichten.
 
49. Detlev van Heest, ‘Pleun’. Amsterdam, 2010.
 
50. Daan Borrel, ‘De Duivelsberg. Een wandeling’. Amsterdam, 2025.
 
51. Frank Westerman, ‘Terug naar De Nul. Een wandeling’. Amsterdam, 2025.
 
52. Detlev van Heest, ‘Parkeren in Hilversum’. Amsterdam, 2024.
 
53. Samuel Taylor Coleridge, ‘Lectures 1795. On Politics and Religion. Edited by Lewis Patton and Peter Mann’. London, 1971.
 
54. Dick van Halsema, ‘Een dichter op de kruising’. Groningen, 2025.
 
55. P.M.Th. Everard en H. Hartsuiker (eds.), ‘Ontroering door het woord. Over J. H. Leopold’. Groningen 1991.
 
56. Thomas Rozendal, ‘Vijf gedichten. Bezorgd door Alfred Kossmann’. Wijhe, 1986.
 
57. A. Alberts, ‘De honden jagen niet meer’. In: ‘Verzameld werk I. Romans en verhalen’. Amsterdam, 2005.
 
58. David Margolick, ‘Strange Fruit. Billie Holiday and the Biography of a Song’. New York, 2001 [2000].
 
59. Antonio Scurati, ‘M. Het uur van de waarheid’. Amsterdam, 2025.
 
60. Elijah Ward, ‘Dylan Goes Electric. Newport, Seeger, Dylan, and the Night That Split the Sixties’. New York, 2015.
 
61. Samuel E. Chamberlain, ‘My Confession’. New York, 1956. De memoires van een veteraan van de Mexicaanse Oorlog (1846 – 1848). Cormac McCarthy baseerde ‘Blood Meridian’ op dit autobiografische verslag.
 
62. Dick van Halsema, ‘De kamer van Leopold’. Groningen, 2013 [2011].
 
63. May Byron, ‘A Day with Samuel Taylor Coleridge’. London, 2016 [1912].
 
64. Detlev van Heest, ‘De resten van een mens’. Amsterdam, 2025.
 
65. Greil Marcus, ‘Invisible Republic. Bob Dylan’s Basement Tapes’. London, 1998 [1997].
 
66. J.J. Voskuil, ‘Ik ben ik niet’. Amsterdam, 2014.
 
67. Sid Griffin, ‘Million Dollar Bash. Bob Dylan and the Basement Tapes’. London, 2014.
 
68. Jochen Markhorst, ‘The Basement Tapes. Bob Dylans zomer van 1967’. 2020.
 
69. Barney Hoskyns, ‘Across the Great Divide. The Band and America’. Milwaukee, 2006 [1993].
 
70. Greil Marcus, ‘Stemmen uit de kelder. Bob Dylan’s Basement Tapes’. Amsterdam, 1997.
 
71. Janet Wallach, ‘Koningin van de woestijn. Gertrude Bell: Raadgever van Koningen, Avonturier, Bondgenoot van Lawrence of Arabia’. Amsterdam, 1997. Tegen heug en meug uitgelezen. Wat een flutboek!
 
72. Levon Helm en Stephen Davis, ‘This Wheel’s On Fire. Levon Helm and the Story of The Band’. London, 2013 [1993].
 
73. Robert Fisk, ‘Pity the Nation. Lebanon at War’. Oxford, 2001 [1990]. Zeer indrukwekkend en pessimistisch boek over de chaos (die tot op dit moment voortduurt en waarvoor geen oplossing in het verschiet ligt) in Libanon. Het woord ‘nation’ in de titel is volstrekt misplaatst. Libanon staat eigenlijk model voor de toestand in het hele Midden-Oosten (inclusief Israël) waar binnen de veelal ooit op tekentafels getrokken landsgrenzen hetzij de meest walgelijke repressie op de bevolking wordt uitgeoefend hetzij de meest onvoorstelbare chaos heerst. In beide gevallen tiert het geweld niet zelden welig.
 
74. Thomas Heerma van Voss, ‘De prullenmand heeft veel plezier aan mij. Schrijversportretten, toen en nu’. Amsterdam, 2025.
 
75. Patrick Conrad, ‘De Cadillac van Mallarmé. Gedichten’. Antwerpen, 2016.
 
76. Blaise Cendrars, ‘Prose du Transsibérien et de la petite Jehanne de France’. In: ‘Poésies complètes avec 41 poèmes inédits. Volume 1’, Paris, 2005 [1947].
 
77. Aaf Brandt Corstius, ‘Ik ga tóch iets zeggen. ABC in Den Haag’. Amsterdam, 2025.
 
78. Kash Patel, ‘The Plot Against the King’. 2022. Een rijkelijk geïllustreerd, maar flinterdun kinderboek, geschreven door de huidige chef van de FBI, Kash Patel, over een complot tegen de koning van ‘The Land of the Free’. Die koning heet uiteraard Donald Trump. De oranje windvaan. Zijn tegenstander is Hillary Queenton. Maar de hoofdpersoon is ‘a wizard called Kash the distinguished discoverer’. Dit walgelijke nepverhaaltje lijkt me zelfs voor kinderen wel heel flauw en slap. Maar: ‘Children Ages 3 and up’ staat er op de achterflap. Drie!
 
79. Robert Fisk, ‘De grote beschavingsoorlog. De verovering van het Midden-Oosten’. Amsterdam, 2011 [2005].
 
80. Willem Otterspeer, ‘In alles ben ik groot. Leven en lezen van Michaël Zeeman’. Amsterdam, 2025.
 
81. Peter Ames Carlin, ‘Tonight in Jungleland. The Making of Born To Run’. New York, 2025.
 
82. Barbara Stok, ‘Wat is goed leven? Socrates en het belangrijkste’. Amsterdam, 2025.
 
83. Antoine de Baeque & Noël Herpe, ‘Éric Rohmer: A Biography’. New York, 2018 [2014].
 
84. Vittorio Hösle, ‘Eric Rohmer. Filmmaker and Philosopher’. London, New York, 2016.
 
85. Anne Mieke Backer, ‘Ik was dat meisje’. Amsterdam, 2025.
 
86. Paul & Gaëtan Brizzi, ‘Dante’s Inferno. A Graphic Novel Adaption by Paul & Gaëtan Brizzi’. New York, 2024 [2023].
 
87. Peter Delpeut, ‘Om wie wij zijn’. Bleiswijk, 2025.
 
88. Piet van Aken, ‘Klinkaart’. Antwerpen, 1959. Arm Vlaanderen. In de jaren tachtig ook fraai verfilmd.
 
89. Jip van den Toorn, ‘Hoe vond je zelf dat het ging? De jaren 2020 – 2025’. Utrecht, 2025.
 
90. Filip de Pillecyn, ‘Monsieur Hawarden’. In: ‘Scheppend proza 1’. Leuven, 1978.
 
91. Jacob Leigh, ‘The Cinema of Eric Rohmer. Irony, Imagination, and the Social World’. New York, London, 2012.
 
92. Emil Franzel, ‘Die Vertreibung Sudetenland 1945 – 1946’. Landshut, 1979 [1967].
 
93. Nico Keuning, ‘De laatste reis. De Deense jaren van Céline in ballingschap 1945 – 1951’. Soesterberg, 2011.
 
94. Jane Bowles, ‘Twee dames die het leven ernstig nemen’.
 
95. Kiran Desai, ‘De eenzaamheid van Sonia en Sunny’. Amsterdam, 2025. Hoog in de categorie ‘mooiste romans die ik ooit gelezen heb’. En spontaan het ik iets gedaan wat ik nog nooit gedaan heb: toen ik het op zondag 14 december, rond 15:30 uur uit had, ben ik willekeurige passages gaan herlezen – gewoon om ze nog eens te lezen, om het verhaal te herbeleven. De lezing van ‘De eenzaamheid van Sonia en Sunny’ liep trouwens parallel met de aanschouwing van de film ‘Les Olympiades’ van Jacques Audiard. Ik heb de film zes keer gezien toen. Dus Desai en Audiard zijn wat mij betreft voorgoed met elkaar verbonden. Overigens is de Nederlandse vertaling niet vlekkeloos.
 
96. Dorothee Elmiger, ‘Die Holländerinnen’. München, 2025. Ook heel mooi.
 
97. Milan Kundera, ‘De ondraaglijke lichtheid van het bestaan’. Amsterdam, 2025 [1985].
 
98. Kiran Desai, ‘De erfenis van het verlies’. Amsterdam, 2006.
 
99. J.J. Voskuil,’Bij nader inzien’. Amsterdam, 1998 [1963]. Ruim vierhonderd keer 'mieters'. 
 
© 2026 Leo van der Sterren