We hebben allemaal onze vaders en moeders. Wij hebben allemaal oordelen over onze vaders en moeders. Des te ouder onze vaders en moeders worden, des te milder. Des te ouder wij, kinderen van onze vaders en moeders, worden, des te milder. Bij een eerlijk en integer mens groeit het vermogen tot inzicht, ook in eigen doen en laten. Een ouder mens erkent zijn fouten eerder.
Naarmate wij ouder worden, verliezen de oordelen over onze ouders de scherpe randen en ruwe oppervlakten. Maar sommige dingen kunnen wij niet over onze kant laten gaan, omdat die dingen haaks staan op onze diepste opvattingen en overtuigingen en gevoelens. Dat zij, onze vaders en moeders, soms nalieten om keuzes te maken en alles ogenschijnlijk maar lieten gebeuren, duiden wij hen nog wel het minste euvel. Hoe weinig nobel een dergelijke houding ook moge zijn en hoe graverend de implicaties, het onkritisch volgen van de goegemeente valt in zoverre niet te laken dat miljarden mensen, als kuddedieren, dat door de eeuwen heen gedaan hebben. Dat onze ouders, toen zij wel kozen, in bepaalde gevallen faliekant voor de verkeerde oplossingen opteerden, dat blijft onvergetelijk, onbegrijpelijk en soms onvergeeflijk. ‘Snap je dan niet,’ willen wij hen in retrospectief en soms postuum toeblaffen, ‘snap je dan niet dat dit fout was! Hadden jullie dan niet het bewustzijn, het besef dat jullie niet het goede deden!’
Goed en fout, verkeerd en iets minder verkeerd of niet verkeerd, de waarden en normen veranderen voortdurend. Wat dertig of vijftig jaar geleden door de beugel kon, kan nu ten scherpste worden afgekeurd. Moraal waait met verdwaalde en verdwaasde winden mee.
Onze kinderen zullen later over ons hetzelfde soort vonnis vellen als wij over onze ouders hebben gedaan. Het is te hopen dat onze kinderen oud worden. Des te meer zal hun oordeel getekend zijn door inzicht, begrip en vergeving. Door mildheid. Dat zij zeggen: ‘het blijven toch onze vaders en moeders’.
© 2014 Leo van der Sterren
Posts tonen met het label mensen. Alle posts tonen
Posts tonen met het label mensen. Alle posts tonen
vrijdag 12 december 2014
vrijdag 28 november 2014
Het talent
Ondanks het feit dat alle mensen levenslerenden zijn, hebben veel individuen door de eeuwen heen hun talenten naar hartenlust kunnen ontwikkelen en ontplooien. Een enkeling heeft zich zelfs tot genie ontpopt. De vooruitgang heeft er zijn bestaan aan te danken: talent en genialiteit in combinatie met ambitie en de zucht naar beheersing en duiding van het bestaan op aarde.
Maar hoeveel levens van potentiële talenten en genieën hebben er gedurende de tijd niet een einde gevonden voordat het talent en de genialiteit ten volle of voldoende tot ontplooiing konden komen? Hoeveel ideeën, uitvindingen en ontdekkingen zijn er niet verloren gegaan omdat de bedenkers ervan niet de kans kregen om ze te concipiëren of te vinden? Omdat die bedenkers en uitvinders te vroeg ter ziele zijn gegaan, dus voordat ze in staat waren gesteld om datgene wat ze hadden kunnen en moeten vinden als ze in leven waren gebleven, daadwerkelijk uit te dokteren.
© 2014 Leo van der Sterren
Maar hoeveel levens van potentiële talenten en genieën hebben er gedurende de tijd niet een einde gevonden voordat het talent en de genialiteit ten volle of voldoende tot ontplooiing konden komen? Hoeveel ideeën, uitvindingen en ontdekkingen zijn er niet verloren gegaan omdat de bedenkers ervan niet de kans kregen om ze te concipiëren of te vinden? Omdat die bedenkers en uitvinders te vroeg ter ziele zijn gegaan, dus voordat ze in staat waren gesteld om datgene wat ze hadden kunnen en moeten vinden als ze in leven waren gebleven, daadwerkelijk uit te dokteren.
© 2014 Leo van der Sterren
maandag 24 november 2014
Het genie
Het genie dwong overal onvoorwaardelijk ontzag af. Iedereen was het erover eens dat in deze mens de hoogste mate van genialiteit school. Daarover bestond brede consensus. En dus hadden de zaken zich gaandeweg aldus ontwikkeld dat een ieder, maar dan ook iedereen er aan bij droeg om te faciliteren dat dit halfgoddelijke wezen de tijd zo efficiënt en effectief mogelijk kon besteden, opdat er geen tijd verloren zou gaan aan trivialiteiten en beuzelarijen. Op die manier wilde men het hoogste rendement uit de genialiteit van het genie halen. Deze mens hoefde dus nooit de afwas te doen of kostbare tijd te verdoen met het jaarlijks terugkerende ritueel van het schilderen van het tuinhuisje. Deze mens kon zich geheel en al en uitsluitend wijden aan datgene waarin deze mens uitblonk.
© 2014 Leo van der Sterren
© 2014 Leo van der Sterren
maandag 20 oktober 2014
Mensen en Ludwig Hohl
Er zijn mensen die de hele dag praten. Echt waar, sommige mensen weten gewoon niet van ophouden. Hun monden bewegen. Hun lippen staan niet stil. Voortdurend komen er geluiden uit dat grote gat in hun gezicht. Ze praten wel maar zeggen niets. Het is dood praten.
Bepaalde mensen melden de hele dag door bij al hun bezigheden wat ze gedaan hebben, wat ze doen of wat ze gaan doen. Ze becommentariëren als het ware datgene wat ze doen. Ze plaatsen er voetnoten bij. Soms bekritiseren ze zichzelf, maar talloze malen vaker komt het voor dat ze mededelen hoe goed (slim, bekwaam, lief, nauwgezet) ze wel niet zijn – en hoe slecht (dom, onbekwaam, stout, slordig, lelijk) de anderen.
Sommige mensen hebben moeite om met veranderingen om te gaan. Ik ken iemand die, als er zich veranderingen hebben voorgedaan in de dingen waar hij dagelijks mee geconfronteerd wordt, elk detail van verandering dat hij tegenkomt, tot een probleem opblaast en dat luid wereldkundig maakt. De hele wereld zal weten wat hem aangedaan is en hoe hij zich klagend, vloekend en mopperend, maar niettemin manhaftig door de dag moet slaan.
Ook zijn er mensen die menen dat ze aan de gezichtsuitdrukkingen van hun medemensen kunnen aflezen wat hun medemensen denken en voelen. Maar er is zo’n veelheid van gedachten en gevoelens en die veelheid hangt van zoveel factoren af dat het per definitie onmogelijk is om te raden wat mensen denken en voelen. Toch durven lieden te beweren dat ze gedachten kunnen lezen, net zoals er menselijke wezens bestaan die voortdurend reppen over de splinters in de ogen van anderen, maar die de balk die uit hun eigen pupil steekt, niet opmerken. Er zijn mensen die werkelijk menen dat ze alles goed doen en de anderen alles verkeerd.
En dan vind je hier en daar een enkeling die bezig is met arbeiden. En dan bedoel ik arbeiden in de betekenis die de Zwitserse schrijver Ludwig Hohl eraan gaf. ‘Arbeit ist immer ein Inneres; und immer muß sie nach einem Außen gerichtet sein. Tätigkeit, die nicht nach einem Außen gerichtet ist, ist keine Arbeit; Tätigkeit, die nicht ein inneres Geschehen ist, ist keine Arbeit.’ Dit schreef Ludwig Hohl in zijn belangrijkste werk, ‘Die Notizen’, waarvan het eerste deel in 1944 en het tweede deel door omstandigheden pas in 1954 werd uitgegeven. Maar die tweedeling strookte niet met de bedoeling van de auteur. ‘Die Notizen’ vormt één geheel. Zo had Hohl het bedoeld toen hij dit meesterwerk in de jaren dertig van de vorige eeuw in Den Haag schreef – onder erbarmelijke levensomstandigheden. Toen hij het zwijgend schreef en zonder er ruchtbaarheid aan te geven. Im Exil. Dus er was ook niemand om te luisteren en niemand om er attent op te zijn.
Over Ludwig Hohl is onlangs een door Anna Stüssi geschreven biografie verschenen bij uitgeverij Wallstein in Göttingen: ‘Unterwegs zum Werk. Eine Biographie der Jahre 1904 bis 1937’ met een nadruk op de Haagse jaren van Hohl.
© 2014 Leo van der Sterren
Bepaalde mensen melden de hele dag door bij al hun bezigheden wat ze gedaan hebben, wat ze doen of wat ze gaan doen. Ze becommentariëren als het ware datgene wat ze doen. Ze plaatsen er voetnoten bij. Soms bekritiseren ze zichzelf, maar talloze malen vaker komt het voor dat ze mededelen hoe goed (slim, bekwaam, lief, nauwgezet) ze wel niet zijn – en hoe slecht (dom, onbekwaam, stout, slordig, lelijk) de anderen.
Sommige mensen hebben moeite om met veranderingen om te gaan. Ik ken iemand die, als er zich veranderingen hebben voorgedaan in de dingen waar hij dagelijks mee geconfronteerd wordt, elk detail van verandering dat hij tegenkomt, tot een probleem opblaast en dat luid wereldkundig maakt. De hele wereld zal weten wat hem aangedaan is en hoe hij zich klagend, vloekend en mopperend, maar niettemin manhaftig door de dag moet slaan.
Ook zijn er mensen die menen dat ze aan de gezichtsuitdrukkingen van hun medemensen kunnen aflezen wat hun medemensen denken en voelen. Maar er is zo’n veelheid van gedachten en gevoelens en die veelheid hangt van zoveel factoren af dat het per definitie onmogelijk is om te raden wat mensen denken en voelen. Toch durven lieden te beweren dat ze gedachten kunnen lezen, net zoals er menselijke wezens bestaan die voortdurend reppen over de splinters in de ogen van anderen, maar die de balk die uit hun eigen pupil steekt, niet opmerken. Er zijn mensen die werkelijk menen dat ze alles goed doen en de anderen alles verkeerd.
En dan vind je hier en daar een enkeling die bezig is met arbeiden. En dan bedoel ik arbeiden in de betekenis die de Zwitserse schrijver Ludwig Hohl eraan gaf. ‘Arbeit ist immer ein Inneres; und immer muß sie nach einem Außen gerichtet sein. Tätigkeit, die nicht nach einem Außen gerichtet ist, ist keine Arbeit; Tätigkeit, die nicht ein inneres Geschehen ist, ist keine Arbeit.’ Dit schreef Ludwig Hohl in zijn belangrijkste werk, ‘Die Notizen’, waarvan het eerste deel in 1944 en het tweede deel door omstandigheden pas in 1954 werd uitgegeven. Maar die tweedeling strookte niet met de bedoeling van de auteur. ‘Die Notizen’ vormt één geheel. Zo had Hohl het bedoeld toen hij dit meesterwerk in de jaren dertig van de vorige eeuw in Den Haag schreef – onder erbarmelijke levensomstandigheden. Toen hij het zwijgend schreef en zonder er ruchtbaarheid aan te geven. Im Exil. Dus er was ook niemand om te luisteren en niemand om er attent op te zijn.
Over Ludwig Hohl is onlangs een door Anna Stüssi geschreven biografie verschenen bij uitgeverij Wallstein in Göttingen: ‘Unterwegs zum Werk. Eine Biographie der Jahre 1904 bis 1937’ met een nadruk op de Haagse jaren van Hohl.
© 2014 Leo van der Sterren
Abonneren op:
Reacties (Atom)
